W ramach Europejskiego Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) Ministerstwo Klimatu i Środowiska wraz z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomiło drugi nabór wniosków w działaniu FENX.02.02 „Rozwój OZE”. Nabór trwa od 30 stycznia do 30 kwietnia 2026 r. i dedykowany jest przedsiębiorcom planującym inwestycje w biogaz i biometan.
1. Kontekst programowy i cele naboru
Program FEnIKS został zaprojektowany jako kluczowy instrument wspierania transformacji energetycznej Polski w latach 2021–2027. Jego głównym celem jest poprawa infrastruktury technicznej zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju oraz zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w krajowym miksie energetycznym. Jednym z priorytetów jest rozwój technologii biogazu i biometanu, które mogą pełnić rolę elastycznego wsparcia dla innych OZE oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Działanie FENX.02.02 „Rozwój OZE” koncentruje się na wsparciu inwestycji w budowę, przebudowę, modernizację i rozbudowę odnawialnych źródeł energii, obejmując m.in. instalacje do produkcji biogazu i biometanu oraz ich przyłączenia do sieci energetycznych lub gazowych.
2. Zakres wsparcia technologicznego
Program przewiduje możliwość finansowania przedsięwzięć, które obejmują:
- Budowę lub modernizację instalacji biogazowych, których celem jest wytwarzanie energii elektrycznej i/lub ciepła z biogazu.
- Budowę instalacji biometanowych, w tym modułów oczyszczania biogazu do postaci biometanu i jego wprowadzenia do sieci gazowej.
- Włączenie magazynów energii działających w systemie wspierającym efektywne wykorzystanie wyprodukowanej energii.
Tak szeroki zakres wsparcia odzwierciedla technologiczną i ekonomiczną złożoność instalacji OZE, gdzie integracja produkcji energii, magazynowania oraz absorpcji w lokalnych sieciach stanowi klucz do poprawy efektywności systemów energetycznych.
3. Warunki finansowania
Wsparcie jest udzielane w formie instrumentów finansowych, łączących dotację oraz pożyczki (zarówno preferencyjne 0%, jak i rynkowe). W praktyce oznacza to, że przy odpowiednio skonfigurowanym montażu finansowym możliwe jest pokrycie nawet 100% kosztów kwalifikowanych inwestycji. W przypadku struktury inwestycji realizowanej w formule project finance poziom pokrycia kosztów może wynosić do ok. 85% kosztów kwalifikowanych.
Taki mechanizm finansowania ma istotne znaczenie przy projektach biogazowych i biometanowych, które cechują się wysokimi kosztami początkowymi, ale jednocześnie generują długoterminowe oszczędności i przychody poprzez produkcję energii odnawialnej.
4. Inżynieryjne aspekty projektów biogazowych i biometanowych
Z punktu widzenia projektowania i wdrażania instalacji OZE, szczególne znaczenie ma:
4.1. Dobór substratów i stabilność produkcji
Jednym z najważniejszych wyzwań technicznych jest dobór substratów organicznych, które będą podstawą procesów fermentacyjnych. Wysokie tempo fermentacji, wysoka wydajność metanowa oraz stabilne parametry procesu zależą od jakości i homogeniczności substratów (np. odpady rolnicze, osady ściekowe, bioodpady food-waste). Długoterminowa stabilność operacyjna instalacji wymaga precyzyjnych analiz substratów oraz zasad ich mieszania i przygotowania.
4.2. Projekt instalacji i integracja energetyczna
Projekt instalacji biogazowej obejmuje układy fermentorów, systemy oczyszczania biogazu, układy kogeneracyjne oraz modulację sterowania. Dla instalacji biometanowych kluczowa jest technologia oczyszczania biogazu, która pozwala uzyskać paliwo o jakości zgodnej z wymogami sieci gazowej. Zastosowanie systemów wysokosprawnej kogeneracji (elektryczno-cieplnej) umożliwia efektywne wykorzystanie całego potencjału energetycznego substratu.
4.3. Aspekty logistyczne i przyłączeniowe
Realizacja projektów biogazowych wiąże się również z koniecznością zagwarantowania dostępu do sieci energetycznych lub gazowych. Uzyskanie warunków przyłączeniowych oraz decyzji środowiskowych stanowi niezwykle istotny etap przygotowawczy, który ma wpływ na harmonogram inwestycji i ocenę ryzyka projektu.
5. Znaczenie dla transformacji energetycznej
Biogaz i biometan stanowią istotne elementy transformacji energetycznej, oferując:
- Redukcję emisji CO₂ poprzez zastąpienie paliw kopalnych.
- Stabilizację systemów OZE jako źródła energii o większej przewidywalności niż nierównomierne źródła (wiatr, PV).
- Wykorzystanie odpadów organicznych, co wpisuje się w cele gospodarki o obiegu zamkniętym.
Włączenie takich instalacji do krajowego miksu energetycznego wspiera realizację celów unijnych dyrektyw klimatyczno-energetycznych, a także poprawę lokalnej efektywności energetycznej przedsiębiorstw.
